فرهنگ هزارگی؛ روزی در تقویم فرهنگی اقوام/ مهدی نوری۱۹ می به نام روز فرهنگ هزارگی نام‌گذاری شده‌است؛ روزی که نام‌گذاری آن حتی اگر هیچ دلیل موجهی نداشته باشد، برای نشان دادن فرهنگ، مفاخر، نماد، تاریخ و سنت‌‌های فرهنگ یک قومیت بزرگ، کاملا ضروری است و بر همه کسانی که به نحوی خود را منسوب به تاریخ و فرهنگ هزاره می‌دانند لازم است که به این بهانه، بخشی از فر و شکوه و افتخار تاریخ فرهنگی قوم هزاره باشند و آن را به جهانیان و سایر اقوام نشان دهند. به بیان دیگر، هرکسی که تجربه زیسته او در زمینه تاریخ فرهنادامه مطلب

هزاره ها و قدرت سیاسی در دوران حکومت احمد خان ابدالی احمد شاه ابدالی هزاره ها و قدرت سیاسی در دوران حکومت احمد خان ابدالی احمد شاه ابدالی در دربار نادرشاه افشار در زمره افسران افغانی وی مسولیت داشت، بعد از آنکه نادر کفایت او را دید قوماندانی قطعاتی ابدالی و ازبکی را به او داد. احمد تا زمان مرگ با وی بود. بعد از اینکه نادرشاه افشار کشته شد و اختلال در اردوی او پدید آمد، قشونی که مرکب از چهارهزار غلجائی و ده هزار ابدالی و ازبک بود، بصوابدید قوماندان عمومی نور محمد خان غلجائی و احمد خان ابدالی بطادامه مطلب

روزگاری ملاقات با قوماندان کفتر،بخش اول دیدار با قوماندان کفتر زن افسانوی هیبتناک:در سال۱۳۹۶ راهی نهرین شدم، در لب جوی آب با زن هیبتناک افسانوی سر خوردم از شهامت و جسارت آن تمام توجه مرا به خود جلب کرده بود طرفش هاج واج نگاه می‌گردم نزدیک آمد گفت آدم گم کردی آته مه از خجالت آب می‌شدم و سرم را پایین انداختم هیچی نگفتم آمد دست به سینه ام زد گفت مانده نباشی آته مه با همه رفقا دست داد مانده نباشی کرد گفت بوری خانه چای بخوری.دیگر یارای سخن برای ما نبود که لب باز کنم به ناچار به تعقیبش راه افتادم تا ادامه مطلب

به هر دم می­شود! بر مـن جـهان تلــــخ ز کــاری ظلــم جـوری ظـالـمان تلخ ز شـور و آشوب، فنــته هـای خلـقان بــه پیـش چــشم من گشـته جهان تلخنماند عـدل و انصاف و راست گـوییفـــریب و حیــله­ی مـــکر زمـــان تلخنــیارامـم دمـی از جــور گــــردون از ایـن شــد کـار رفـتار عـا لـمان تلخز یکسو پـسندیـدن از چـشم خـوبــان روانــم گشــته از ایـن راه روان تـلخدمــی از جنــبش دوران نـــــــسایم دیــگر ایـن رنجــش همــسایگان تلخز پا افـتاده ام از رنـج عـهد پیــــری کــنون آمــد غــمی وقـت از آن تلخهـزاادامه مطلب

بوی عشق یار می­دهـد کـوهـسار بلخ این نگـهت بـریـن است، از روزگار بلخ گویا کـه شیخ فانی ازکوی یار خیزد آیــد نـدا کـه جـان هـا مقـدما نثار بلخزلـفان ناز مَهوش، زاهـد قریب دیــدم تـا عطر خـاص گیـرد مُشـک تــتار بلخپـگاه هـر سحرگاه جام امـید بــر کف تـا مست خــو گــردد رشخــــیار بلخاز فروغ شمس رازی، آید برمـک همی تا بـگیرد، دست مَولـوی امـلا[1] دار بلخشاه و گدا رفتن یـک، یـک ز پیش من«شـاکـر» بـی­دست و پـا اندر کنار بلخ[1] صوفی مشرب املای بلخی– شاعر سدة شانزدهم، هفدهم میلاد- در بلخ بوده.ادامه مطلب

گل سـرخ سـخی­جـان! می­روم من بـه مهـد علـم و عـرفان می روم من زیارت می­کنم روضـه ســـــخی را بـه فصل سبـز و بــاران مـی­روم منبـه دور چـار بـاغ بـا صــفایـــش بـه عشـق شیـر یــــزدان می­روم منابـو مسـلم خراسـانـی کــــــجایی؟ بـه ملک پهــلوانــــــان می­روم منتـو آوردی جـنازه­ای عـــلی(ع) را بـه بلـخ شــــاه مــردان می­روم منجلال الـدین بلخـی فـخـر دنـــــــیا بــه گل بــاغ ادیـــــبان می­روم منبـه سـوی قهرمان سـد سکنــــــدر بــه یـاد تـــــــاج­داران می­روم منکـجایی «اسپـتامین» تـاج تـادامه مطلب

خجالت ناجو/ شعر از استاد سردار جهانی لبـاس سرخ! دربرکـرده بـودی *** سری خصم وطن قرکرده بودی به کوهی جنگلک دشتک ودهی*** چه خشـم برستمگرکرده بودیبه اشقل شوروتاخـواجه حاجت*** عجائب می به ساغر کرده بودیبه عـزم خـواجـه بلندوتاالمـلی***کلاه آهنین برسر کـرده بودی!خلـوص سجـده گاه گلمسـای*** عجب عاشورای دیگرکرده بودیبه اوج آسـمان باپـیرن سـرخ*** نصیحت با کـبوتـر کرده بودی!به شبهای سفیدکوتل چه زیبا*** به آب گیل زمین، ترکرده بودیتنی خودرا به بزم عشق وایمان ***خـدای خویـش بـاورکرده بودیخجالت گشت ناجووقت میادامه مطلب

به نام خدای اندیشه و قلم پیشگامان دره صوف: کتابی درعرصۀ موضوع تحقیقات تاریخی پیرامون مدارس دینی، سیمایی برازندگان درتاریخ، فرهنگ(علم ودانش) و تاریخ دره‌صوف. یک سال پیش؛ تلاش پژوهشی و قلمی من و همکارم آقای عبدالمؤمن طلوع به پایان رسید و کتاب "پیشگامان دره‌صوف" در ۵۶۰ صفحه قطع وزیری توسط انتشارات قلم چاپ ونشر فرهنگ منتشر شد. موضوع کتاب: تاریخ، مدارس، سیمایی برازندگان دره­صوف، نگاه بر وضعیت مدارس دینی هزارستان پس از غائله امير عبدالرحمان خان جابر، تأسیس اولين مدرسه دینی و ۱۸ سال بعد از مرگ امير عادامه مطلب

روایت از دل کوهسارانمجموعه خاطرات سیاسی و نظامی سرباز وطن سرگذشت انسان، تنها روایت زندگی فردی نیست؛ بل­که تکه‌ ای از تاریخ سرزمین، فرهنگ و رنج‌ های یک ملت را نیز در خود جای می‌دهد. خاطرات افسران و سربازانی که سال‌ های عمر خویش را در سنگرهای دفاع از وطن گذرانده‌ اند،آیینه‌ ای روشن از واقعیت‌های اجتماعی، سیاسی و انسانی افغانستان است؛ واقعیت‌ هایی که درکتاب‌ ها و اسناد رسمی کم­تر بازتاب یافته و بسیاری ازآن‌ها درلابه‌ لای حوادث عظیم و تلخ این سرزمین گم شده‌ اند. کتابی که پیشِ‌رو دارید، روایت صادقانادامه مطلب

اعلامیه شماره (۶)دره صوفمورخ ۹/ ۵/ ۱۴۰۰تحولات و تغییرات اخیر میدان جنگ در افغانستان، هزاران خانواده را آواره کرده و باعث خسارات مالی و جانی فراوان به مردم کشور شده است. ولسوالی درهصوف ولایت سمنگان نیز مشمول این تحولات و تغییرات بوده و با سقوط بخشهایی از آن ولسوالی بهتاریخ ۳۰جوزای ۱۴۰۰ به دست جنگجویان طالبان، بسیاری از باشندهگان آن ولسوالی بهویژه باشندهگان مرکز و قراء حومهی آن به ساحات همجوار ولسوالیها و ولایات دیگر ازجمله شهر مزارشریف آواره شدهاند که اکنون صدها فامیل در شرایط بد اقتصادی، معیشتی وبی سرپناهی بهسر می برند. و ازطرفی هم جنگجويان گروه طالبان مسیر شاهراههای مواصلاتی مزار-درهصوف و سمنگان-دره صوف را بهروی ترافیک مسدود کرده ومانع تردد وسایط باربری ومسافربری شدهاند. ازهمین رو عدم دسترسی مردم به کمکهای اولیهی غذائی، صحی، آموزشی و از دست دادن کسبوکار و محصولات زراعتی از جملهی مشکلات وچالشهاییاند که مردم امروزه شدیداً از آن رنج میبرند.علاوه بر مشکلاتی که ذکر شد (که نتيجهی عملكرد گروه طالبان در آن ساحات است) طالبان مرتکب جنایات ضد بشری نیز شدهاند؛ در دو رویداد جداگانه در ولسوالی درهصوف بالا:1. بهتاريخ 28/4/1400 جنگجويان طالبان بعد از شكستشان از مرکز ولسوالی درهصوف در قریه سیدآباد آن ولسوالی دو تن از افراد ملکی (بهنام های قربان زوار و سید اکبر) را بهصورت بیرحمانه در داخل منازل و در حضور اعضای فامیل شان به رگبار بسته و به قتل رسانیدهاند.2. همچنان طالبان بهتاریخ 6/5/1400 از طرف شب بالای مرکز ولسوالی درهصوف بالا حمله نموده و بعد از یک برخورد شدید با نیروهای دفاعی و امنیتی، شكست میخورند، درجریان فرار از میدان جنگ به یک فارم مرغداری درادامه مطلب

اعلامیه شماره (۴)دره صوفبعد از نبرد سختی که بهتاریخ ۱۴۰۰/۴/۲۸ میان نیروهای دفاعی و امنیتی و خیزشهای مردمی، و گروه طالبان در ولسوالی درهصوف بالا صورت گرفت و در نهایت نیروهای دفاعی و امنیتی و خیزشهای مردمی، ولسوالی درهصوف بالا را بازپس گرفتند و گروه وحشی طالبان را از آن ولسوالی راندند، طالبان بعد از ظهر همان روز در حین بردن اجساد باقیماندهی شان از ساحهی جنگ، دوتن از افراد ملکی را در قریه سیدآباد ولسوالی درهصوف بالای ولايت سمنگان به صورت بیرحمانه در داخل منازل و در حضور اعضای فاميل شان، تیر باران نموده و به قتل رسانیدهاند.قتل و آسیب رسانیدن به افراد ملکی از جملهی مصادیق جرایم جنگی و ضد بشری بوده و مغایر با احکام و دساتیر دین مبین اسلام، قواعد و اصول حقوق بشردوستانه بینالمللی میباشد و مرتکبین آن بدانند که چنین جرایم شامل قاعدهی مرور زمان نمیشود و عاملین آن در هر زمان و وضعیت پاسخگو و مسئول عملکرد خویش میباشند.و نیز از مردم عزیز ولایت سمنگان مخصوصا ولسوالی درهصوف پایین، بنابر اصل "مصلحت-خیر-امنیت عمومی" تقاضا میکنیم که نسبت به این گروه وحشی -که ضد امنیت و آرامش و برادری مردم و عامل نفاق و ویرانی در جامعه اند-بیشتر از پیش هوشیار باشند و نگذارند که آنها جغرافیای سمنگان و درهصوف پایین را بستر امن و قلمرو حاکمیت خود بپندارند. این گروه بهلحاظ اعتقادی و روحیهی جمعی هیچ وجه مشترک و همدلی با مردم ندارند؛ بلکه گروهی است که با گردهم آمدن تعدادی از اوباش و افراد جاهل و افراد فرصتطلب و... تشکیل و پشت نقاب دین و مذهب پنهان شده و با تبلیغات و تحریکات زهرآگین شان در حال نابود کردن سرمایههای اجتماعی مردم عزیز ماست. ادامه مطلب

اعلامیهٔ شماره (3) دره صوف در پیوند به بررسی تظاهرات ولسوالی بهسود میدان وردک دوشنبه ۲۰ دلو ۱۳۹۹ وزارت امور داخله در روشنی یافتههای هیئت بررسیکنندهٔ تظاهرات بهسود، ارزیابی خود را بهگونهٔ همهجانبه انجام داده است. به اساس ارزیابی و گزارش متذکره افرادی که در تظاهرات روز جمعه مورخ ۱۰ دلو ۱۳۹۹ در بهسود اشتراک داشتند، غیرمسلح بودند. بعد از اينكه تظاهرات به خشونت گرائید در جریان تظاهرات ۱۱ تن ملکی شهید و ۳۱ تن مجروح شدند. وزارت امور داخله در همین پیوند وظیفه قوماندان امنیه میدان وردک را به حالت تعلیق قرار داده و قضیه را محول سارنوالی نموده است تا در پرتو قانون موضوع به شکل اساسی بررسی و عدالت تامین گردد. وزارت امور داخله ضمن بیان تأثر شدید بخاطر شهادت و مجروحیت هموطنان ما در این قضیه، مراتب عمیق تسلیت و همدردی خود را به خانوادههای شهدای رویداد متذکره ابراز میدارد و به مجروحین شفای عاجل تمنا دارد. مجروحین این رویداد در شفاخانه ۳۰۰ بستر پولیس بهطور رایگان تحت مداوا قرار میگیرند و به خانوادههای شهدای رویداد بهسود رسیدگی لازم صورت میگیرد. وزارت امور داخله اطمینان میدهد که واحدهای اداری ولسوالی حصهٔ اول و دوم دوباره فعال و برای هموطنان عزیز ما عرضه خدمات خواهند نمود.***** ادامه مطلب